De rol van symbolen in technische interfaces

Het gebruik van symbolen en pictogrammen in technische interfaces is van cruciaal belang voor het gebruiksgemak, de veiligheid en een snel begrip van de werking van apparaten. Symbolen helpen mensen om intuïtief met apparatuur om te gaan, zelfs zonder gedetailleerde instructies.

In de moderne wereld hoeven we geen handleiding van 50 pagina’s te bestuderen om een nieuwe wasmachine of smartphone te gebruiken. Het volstaat om naar enkele begrijpelijke symbolen en pictogrammen te kijken om te begrijpen hoe we aan de knoppen moeten draaien, op de knoppen moeten drukken, enzovoort. Een eenvoudige en begrijpelijke interface is het resultaat van het werk van ingenieurs en ontwerpers, die symbolen hebben omgezet in een universele taal van de techniek. Als u op de link klikt, vindt u meer gedetailleerde informatie over tekens en symbolen Signs.

Algemeen aanvaarde tekens en symbolen in interfaces zijn handig, veilig en dragen bij aan een snel begrip van het werkingsprincipe. Daarom kunnen we intuïtief begrijpen hoe we met apparatuur moeten omgaan zonder de handleiding grondig te bestuderen, zelfs als we deze voor het eerst zien. Het menselijk brein verwerkt afbeeldingen tienduizenden keren sneller dan tekst — dit is een wetenschappelijk feit dat actief wordt gebruikt in UI/UX-ontwerp.

Snelle navigatie en vereenvoudigde bediening

Tijd is een zeer kostbare hulpbron, en duidelijke symbolen in interfaces helpen deze aanzienlijk te besparen. Een eenvoudig voorbeeld is het ‘huisje’-pictogram: bijna iedereen weet dat je hierop moet drukken om terug te keren naar het startscherm van de smartphone. Het ‘vergrootglas’-pictogram wordt nog steeds gebruikt om de zoekfunctie te activeren. Deze pictogrammen zijn zo vertrouwd dat we er automatisch op drukken.

Symbolen en pictogrammen op huishoudelijke apparaten maken het leven aanzienlijk eenvoudiger. Bijna alle moderne wasmachines gebruiken dezelfde pictogrammen: een wasbak met golven staat voor weken, een hand in het water voor een fijnwasprogramma. Druk op het pictogram van een kopje met stoom op de koffiemachine en je krijgt een cappuccino. Pictogrammen stellen de gebruiker in staat zich snel te oriënteren en binnen enkele seconden het gewenste programma te selecteren.

Ook in interfaces voor verschillende soorten navigatie worden deze symbolen veel gebruikt. De richtingaanwijzer, het ABS-symbool, het ESP-pictogram – ze geven allemaal direct de status van de systemen weer. Het is bewezen dat goed doordachte en begrijpelijke pictogrammen de cognitieve belasting verminderen en het uitvoeren van taken versnellen.

In mobiele apps helpen juist pictogrammen om een complex menu om te zetten in een handig paneel. Veel mobiele besturingssystemen gebruiken inmiddels alom bekende pictogrammen:

• drie horizontale streepjes (de “hamburger”) — opent het zijmenu;

• het tandwiel — instellingen;

• de pijl met een wolkje — bestanden uploaden.

Zonder deze symbolen zou de interface veranderen in ofwel een aaneenschakeling van tekst, ofwel een reeks symbolen die alleen technische specialisten begrijpen.

Veiligheid en waarschuwingen

Er zijn internationale normen, ISO 7010 en IEC 60417, die de visuele weergave van tekens en pictogrammen die verantwoordelijk zijn voor waarschuwingen en veiligheid strikt reguleren. Een gele driehoek met een bliksemschicht waarschuwt voor het gevaar van elektrische schokken — dit symbool is overal ter wereld herkenbaar, een rode cirkel met een uitroepteken erin is een signaal voor algemeen gevaar. Deze tekens worden aangebracht op huishoudelijke apparaten, medische apparatuur en industriële apparatuur. De ISO 3864-normen bepalen de kleuren, vormen en verhoudingen, zodat het teken zelfs in een stressvolle situatie of bij slechte verlichting goed zichtbaar is.

Ook zijn er andere veiligheidssymbolen te zien op huishoudelijke apparaten. Zo wordt het pictogram ‘niet aanraken’ vaak aangebracht op oppervlakken die heet worden. Op de deuren van wasmachines is een symbool te zien dat waarschuwt dat de deur tijdens het centrifugeren vergrendeld is. In auto’s dwingt het ‘Check Engine’-pictogram de bestuurder om onmiddellijk op het probleem te reageren.

Veiligheidsnormen schrijven voor dat symbolen zonder tekst begrijpelijk moeten zijn. Tekst is nodig voor maximale duidelijkheid. Het is vooral belangrijk om begrijpelijke waarschuwingen in de vorm van symbolen te plaatsen in openbare ruimtes, luchthavens, ziekenhuizen en in de industrie.

Ontwerpprincipes voor symbolen voor apparatuur

Om een goed en begrijpelijk symbool te creëren, laten ontwerpers zich leiden door strikte principes, bevestigd door onderzoek en praktijk:

• Een duidelijke betekenis is misschien wel de belangrijkste eis. Men moet binnen een seconde begrijpen wat het pictogram betekent. Het ontwerp van een symbool wordt als mislukt beschouwd als de betekenis ervan moet worden uitgelegd.

• Minimale details. Ingewikkelde tekeningen zijn moeilijker te lezen en laten zich slecht schalen naar kleine schermen.

• Herkenbaarheid. Niets is eenvoudiger en begrijpelijker dan het gebruik van reeds gevestigde afbeeldingen — een prullenbak voor verwijderen, een diskette voor opslaan en dergelijke.

• Eenheid in stijl. Pictogrammen binnen één interface moeten een uniforme stijl hebben: lijndikte, hoeken, kleurenpalet.

• Duidelijkheid. Een symbool moet in alle formaten begrijpelijk zijn, op een donkere en lichte achtergrond, van veraf en van dichtbij.

• Universeel. Veel symbolen zijn zo ontworpen dat ze in elk land begrijpelijk zijn, maar we mogen de culturele bijzonderheden niet vergeten. Wat in het ene land begrijpelijk is, kan in een ander land een heel andere betekenis hebben.

Internationale begrijpelijkheid en verbetering van de gebruikerservaring

Het meest voor de hand liggende voordeel van symbolen is het overbruggen van taalbarrières. Het Wi-Fi-pictogram is even begrijpelijk in Rusland, Brazilië en Japan. Dit is vooral belangrijk voor exportapparatuur en wereldwijde toepassingen.

Goed leesbare symbolen verbeteren de gebruikerservaring op strategisch belangrijke fronten:

• vermindering van het aantal fouten;

• snelle gewenning aan een nieuw apparaat;

• de interface wordt aantrekkelijker en stijlvoller;

• verbetering van de toegankelijkheid voor mensen met een laag alfabetiseringsniveau of visuele beperkingen (in combinatie met een goed contrast).

Veel onderzoeken tonen aan dat intuïtieve interfaces het aantal supportverzoeken aanzienlijk verminderen en de gebruikerstevredenheid verhogen.

Kenmerken van “verborgen” symbolen

Duidelijke symbolen en pictogrammen zijn zichtbaar voor alle gebruikers, maar er zijn zogenaamde “verborgen” symbolen die alleen onder bepaalde omstandigheden te zien zijn of toegankelijk zijn bij het demonteren van het apparaat. Voorbeelden van dergelijke voor de hand liggende symbolen zijn:

• “Easter eggs” in software. Bijvoorbeeld het dinosaurus-spelletje in de Chrome-browser.

• Functionele markeringen op printplaten — dit zijn kleine tekeningen of opschriften die ingenieurs “voor zichzelf” achterlaten;

• Contextuele hints die verschijnen als je een toetsencombinatie indrukt (of als je een toets lang ingedrukt houdt);

• Indicatoren die alleen zichtbaar zijn onder een bepaalde lichtinval of in de servicemodus.

Dergelijke symbolen, die op het eerste gezicht onopvallend zijn, kunnen empathie toevoegen aan de technische interface en helpen servicetechnici. Maar het belangrijkste doel van een dergelijk systeem zijn de extra mogelijkheden die het apparaat gebruiksvriendelijker maken voor gevorderde gebruikers.

De symboliek die bij de ontwikkeling van interfaces wordt gebruikt, is een volwaardige taal die zijn oorsprong vindt in de oude pictogrammen die de oermensen op de wanden van hun grotten achterlieten. Nu gebruiken we iets soortgelijks in complexe technische systemen en moderne gadgets. Dit maakt de techniek gebruiksvriendelijker en begrijpelijker.

Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich snel, augmented reality is niet langer een verre toekomst, maar een nieuwe realiteit, en daarom wordt de rol van begrijpelijke technische symboliek alleen maar groter. Ontwerpers staan niet stil; samen met toonaangevende technische experts uit de hele wereld ontwikkelen ze nieuwe systemen, maar de principes waarop deze systemen zijn gebaseerd, blijven onveranderd: duidelijkheid, eenvoud en zorg voor de mens.